Door MARJOLIJN SENGERS Philips Symfonie Orkest o.l.v. Jules van Hessen en met medewerking van Anita van Soest met de zesde symfonie van Mahlers in Muziekcentrum Frits Philips op 25/11.

Het is voor een (amateur)symfonieorkest altijd goed van te voren te bedenken of de luisteraar blij zal zijn met het programma dat is gekozen. Een orkest kan van alles willen, kan het ene prestigieuze idee na het andere willen realiseren, als de luisteraar -voor wie je het doet- er na afloop niet mee instemt, is er sprake van een verkeerde keuze. Muziek hoeft niet alleen te behagen, ze mag ook prikkelen en uitdagen, maar als muziek gaat vervelen en irriteren is er iets mis. Op het moment dat je als luisteraar wanhopig op de lessenaars zit te kijken of de laatste bladzijde zich nog niet aandient, is er iets góéd mis.

Mahlers Zesde symfonie is een moeilijk, zwaarmoedig, vrij ontoegankelijk werk waar menig orkest liever vanaf blijft. Het is met de Zevende, Mahlers minst gespeelde symfonie. Wil je dit anderhalf uur durende stuk goed kunnen spelen, wil je in staat zijn te laten vrijkomen wat Mahler met deze muziek heeft willen zeggen, moet je als orkest van zeer goede huize komen. Het Philips Symfonie Orkest vertilde zich zaterdagavond lelijk aan dit werk.

Ondanks het feit dat de enorme hoeveelheid orkestleden zich een slag in de rondte werkte om alle noten op de juiste plaats, tijd en golflengte af te leveren, was er na afloop alleen maar opluchting over het feit dat we van Mahlers kwellingen waren verlost. Het is vooral het laatste deel, de finale, die dit werk de das om doet. Een half uur lang de ene climax na de andere, geperst in een uiterst vermoeiend, ondoorzichtig, weinig opwekkend klankbeeld is vijfentwintig minuten te veel van het goede. Het Philips Orkest hield vol en leverde in technisch opzicht een knappe prestatie, maar wist de zin en de betekenis van al die noten niet over te brengen.

De eerste drie delen waren beter te verdragen, maar ook die misten nuance in klankkleur, expressie en dynamiek. Er kan op het podium nog zoveel goeds gebeuren, nog zo hard worden gewerkt, als er op den duur vol ongeduld wordt uitgezien naar het slotakkoord, haak ik als luisteraar af.

De symfonie werd ingeleid door Anita van Soest. Zij vertelde op theatrale wijze over Mahler, zijn vrouw Anna en de totstandkoming van de zesde symfonie, volgens de visie van schrijfster Anna Enquist. Anita van Soest deed dat op zichzelf vrij overtuigend. Of Enquist met haar nogal dramatische visie gelijk had weet ik niet, onbevooroordeeld luisteren naar deze muziek was daarna niet meer mogelijk. En dat was, hoe moeilijk het ook allemaal bleek te gaan worden, op zichzelf jammer.