Heitor Villa-Lobos (1887-1959)

“Een universele bron van rijke en diepgaande volksmuziek, waarin alle elementen uit de volksmuziek van alle landen zijn gevat, als een intermediair tussen alle mensen… de muziek van Bach komt vanuit de alles omvattende oneindigheid op aarde net als volksmuziek”. Hiermee verwoordde Heitor Villa-Lobos in 1947 zijn diepgaande betrokkenheid bij de muziek van Bach en zijn grote liefde voor volksmuziek, die in zijn ogen beide voortkomen uit dezelfde spirituele bron.

In de Bachianas Brazilieras die de Braziliaanse componist tussen 1930 en 1945 schreef, brengt Vila-Lobos beide werelden samen. De Bachianas Brazilieras zijn negen thematisch verbonden composities voor verschillende instrumentcombinaties. Veel van de delen van deze suites hebben zowel een Bachiaanse naam als een Portugese. Het vierde deel uit de Bachianas Brasilieras nr. 2 die de componist in 1930 voor symfonieorkest schreef, duidde hij aan als Toccata en gaf hij als titel ‘O trenzinho do Caipira’, wat betekent ‘De kleine trein van de Capaira (plattelandsgebieden)’. Dit mini symfonisch gedicht is een prachtige muzikale schildering van een stoomtrein die op het Braziliaanse platteland al hijgend en puffend zijn weg naar boven in de bergen baant.